Vật tư trong nhà máy thực phẩm bao gồm một loạt các nguyên liệu, vật liệu, thiết bị và vật tư tiêu hao cần thiết cho quá trình sản xuất, đóng gói và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Tất cả các vật tư này phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về vệ sinh an toàn thực phẩm (HACCP, ISO 22000, v.v.).
Dưới đây là phân loại các loại vật tư chính:
1. Nguyên liệu và phụ gia thực phẩm
Đây là các thành phần cơ bản và phụ trợ tạo nên sản phẩm cuối cùng:
Nguyên liệu chính: Nông sản, thịt, cá, sữa, ngũ cốc, v.v., đã qua sơ chế hoặc thô.
Phụ gia thực phẩm: Các chất được bổ sung để cải thiện hương vị, màu sắc, kết cấu, hoặc thời gian bảo quản (ví dụ: chất bảo quản, phẩm màu, hương liệu, chất nhũ hóa).
Gia vị và hương liệu: Muối, đường, dầu ăn, các loại gia vị tự nhiên hoặc tổng hợp.
2. Vật liệu đóng gói
Vật liệu đóng gói rất quan trọng trong việc bảo vệ sản phẩm và đảm bảo an toàn thực phẩm:
Bao bì cấp 1: Vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (ví dụ: chai nhựa/thủy tinh, hộp giấy, túi nilon, màng bọc thực phẩm, lon nhôm).
Bao bì cấp 2 và 3: Thùng carton, màng co, băng keo để đóng gói thứ cấp và vận chuyển.
3. Thiết bị và dụng cụ sản xuất
Các thiết bị và dụng cụ phải được chế tạo từ vật liệu an toàn, không thôi nhiễm chất độc hại, thường là thép không gỉ (inox):
Máy móc chế biến: Máy trộn, máy xay, máy cắt, máy nghiền, lò nướng, nồi hơi, tủ đông lạnh.
Hệ thống phụ trợ: Hệ thống xử lý nước, hệ thống thông gió và điều hòa không khí (HVAC), hệ thống thoát nước sàn.
Dụng cụ: Dao, thớt, rổ, chậu, cân đo lường, tất cả đều phải đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh.
4. Vật tư tiêu hao và vệ sinh
Nhằm duy trì môi trường sản xuất sạch sẽ và an toàn:
Dụng cụ vệ sinh: Chất tẩy rửa và khử trùng chuyên dụng an toàn cho ngành thực phẩm, bàn chải, cây lau sàn.
Trang phục bảo hộ lao động: Quần áo bảo hộ, mũ trùm tóc, khẩu trang, găng tay (dùng một lần hoặc có thể tái sử dụng), ủng cao su.
Vật tư bảo trì: Các bộ lọc (filter), gioăng cao su, dầu mỡ bôi trơn chuyên dụng dùng cho ngành thực phẩm (food-grade lubricants).
Vật tư kiểm nghiệm: Các hóa chất, thuốc thử, dụng cụ thí nghiệm cho phòng kiểm soát chất lượng.